Kennisbank · installatie & voorbereiding
Waterontharder installeren: wat moet je vooraf en op de installatiedag regelen?
Een goede installatie begint vóór de monteur aanbelt. De juiste plaats, leidingroute, afvoer, bypass en beveiliging moeten technisch kloppen, maar ook jouw voorbereiding maakt verschil. Houd de werkplek en toegang vrij, zorg dat een eventuele kruipruimte droog en bereikbaar is, houd rekening met tijdelijk geen water en controleer vooraf hoe de betaling na oplevering verloopt.
Wil je eerst weten welk type en welke plaatsing technisch bij jouw woning passen?
Start de keuzehulp →
Wat kun je vóór de afspraak al controleren?
Een installateur heeft meestal waterleiding, afvoer en soms stroom nodig rond de gekozen plaats. Hoe beter die plek bereikbaar is, hoe minder tijd tijdens de afspraak verloren gaat aan kasten leegmaken, spullen verplaatsen of uitzoeken waar leidingen lopen.
Maak de werkplek vrij
Haal dozen, schoenen, schoonmaakmiddelen en andere spullen weg rond de watermeter, hoofdkraan, gewenste plaats en eventuele afvoer. Houd ook de looproute vanaf de voordeur vrij.
Weet wat er in vloer en wand zit
Heb je vloerverwarming, verborgen elektra of bijzondere leidingen? Meld dat vóór het boren en leg tekeningen of foto's klaar als je die hebt. Een monteur kan niet zien wat volledig in beton of een wand verborgen zit.
Controleer ook of de hoofdkraan daadwerkelijk bedienbaar is. WMD adviseert dit al geruime tijd vóór plaatsing te doen. De watermeteropstelling zelf moet bereikbaar blijven en mag niet zomaar door de installateur worden gewijzigd.
De dag van de installatie: zo maak je het de monteur én jezelf makkelijk
De meeste installaties verlopen zonder veel gedoe. Een paar simpele voorbereidingen maken de dag alleen een stuk soepeler.
Praktische checklist voor de installatiedag
- Houd zo mogelijk de oprit of een plek dicht bij de woning vrij. De monteur komt met een waterontharder, zout, leidingen en gereedschap. Een korte en vrije route scheelt onnodig sjouwen.
- Zorg dat jij of iemand die de situatie kent thuis is. De monteur kan dan de plaats, leidingroute en eventuele afwijkingen met je bespreken voordat er wordt geboord of gezaagd.
- Maak watermeter, hoofdkraan, afvoer en plaatsingsplek goed toegankelijk. Laat geen volle kast achter waarvan eerst de helft moet worden leeggehaald.
- Houd rekening met tijdelijk geen water. Voor het onderbreken van de hoofdleiding gaat de hoofdkraan dicht en wordt het leidingwerk afgetapt. Kranen en toilet zijn gedurende een deel van de installatie dus niet normaal bruikbaar.
- Heb je een kruipruimte nodig voor het leidingwerk? Zorg dan dat het luik vrij ligt en de ruimte droog is. Staat er water, laat dit vóór de afspraak wegpompen, bijvoorbeeld met een geschikte dompelpomp, zonder jezelf in een onveilige kruipruimte te begeven.
- Controleer de betaalwijze en je pinlimiet. Bij veel installatiebedrijven wordt na oplevering direct afgerekend. Staat in jouw opdrachtbevestiging dat je moet pinnen, verhoog de limiet dan op tijd; een bank kan een wijziging soms niet direct verwerken.
- Plan niet te strak direct na de afspraak. Bij onverwachte leidingroutes of lastig bereikbare afvoer kan de montage meer werk vragen dan een standaardopstelling.
Handige voorbereiding: vul eventueel vooraf een fles of kan drinkwater en gebruik het toilet voordat de monteur de hoofdleiding afsluit. Hoe lang het water precies afgesloten is, hangt af van de woning en de werkzaamheden.
Moet de monteur de kruipruimte in? Dan moet die droog en toegankelijk zijn
Een kruipruimte is geen normale werkplek. Voor kortdurende werkzaamheden moet hij goed toegankelijk, droog en voldoende veilig zijn. Staat er water of is het luik nauwelijks bereikbaar, dan kan de monteur besluiten de ruimte niet te betreden.
Staat er vóór de installatiedag water in de kruipruimte, laat dit dan eerst wegpompen. Een dompelpomp kan daarvoor praktisch zijn als het water vanaf een veilige plek kan worden verwijderd. Keert het water direct terug of is de ruimte structureel nat, meld dat vooraf bij het installatiebedrijf; dan kan een andere leidingroute of plaats nodig zijn.
Zorg dat het kruipluik volledig vrij kan worden geopend. Haal vloerbedekking, meubels of andere obstakels erboven weg. Meer over de geschiktheid van die locatie lees je bij waterontharder in de kruipruimte.
Bereid je erop voor dat het water er even af gaat
Om de ontharder in de hoofdleiding op te nemen moet de hoofdkraan worden gesloten en wordt het leidingdeel drukloos gemaakt en afgetapt. Dat is een normaal onderdeel van de installatie.
Daarom is het handig om niet precies tijdens de montage te willen douchen, wassen of uitgebreid koken. Na het leidingwerk wordt de installatie weer gevuld, op lekkage gecontroleerd en wordt het toestel volgens de voorschriften in bedrijf genomen.
Hoe lang duurt het installeren van een waterontharder?
Bij een overzichtelijke standaardinstallatie moet je meestal rekenen op enkele uren. De exacte duur hangt vooral af van de leidingroute, bereikbaarheid van de watermeter, de afstand tot de afvoer en de vraag of er door vloer, wand of kruipruimte moet worden gewerkt.
Een meterkast waar waterleiding, afvoer en voldoende werkruimte al bij elkaar zitten is sneller klaar dan een woning waar eerst een nieuwe leidingroute of afvoeraansluiting moet worden gemaakt. Plan de dag daarom niet op de minuut vol; een installateur moet na het leidingwerk ook nog vullen, spoelen, instellen, testen en uitleg geven.
Kun je een waterontharder zelf installeren?
Technisch kan dat bij sommige systemen, maar het is meer dan twee slangen aansluiten. Je onderbreekt de drinkwaterleiding en moet onder meer rekening houden met stromingsrichting, afdichting, bypass, afvoer, veiligheidsoverloop, terugstroombeveiliging en correcte ingebruikname.
Heb je ervaring met drinkwaterleidingen en weet je hoe de installatie volgens de voorschriften moet worden beveiligd, dan kan zelfmontage bij een geschikt systeem mogelijk zijn. Moet er worden geperst, geboord, een afvoer worden aangelegd of twijfel je over de watermeteropstelling, dan is professionele montage meestal de verstandigste route.
Installatiekosten verschillen per woning. Vooral extra leidingwerk, een lastige afvoerroute, boren en beperkte bereikbaarheid kunnen verschil maken. Bekijk voor de totale aankoop- en montagekosten ook wat een waterontharder inclusief installatie kost.
Waar komt een waterontharder in de waterleiding?
Een huishoudelijke waterontharder wordt normaal na de watermeter geplaatst, vóór de tappunten die je wilt ontharden. Laat eerst vaststellen hoe de dienstleiding en eventuele aftakkingen lopen. Een buitenkraan of aparte drinkwaterkraan kan bijvoorbeeld bewust vóór de ontharder blijven.
De watermeteropstelling moet bereikbaar blijven. WMD benadrukt bovendien dat aan de opstelling van het drinkwaterbedrijf niet zomaar mag worden gesleuteld. Vergelijk bij twijfel eerst de mogelijke plaatsingslocaties.
Een bypass lijkt simpel, maar je wilt hem later wél kunnen bereiken
Met een bypass kan water langs de ontharder stromen wanneer onderhoud of een storing dat nodig maakt. Je houdt dan gewoon water in huis, alleen tijdelijk zonder ontharding.
Laat de monteur bij oplevering aanwijzen welke standen je gebruikt en controleer of je er later zonder gereedschap of het leeghalen van een complete kast bij kunt.
Regeneratieafvoer en veiligheidsoverloop zijn twee verschillende routes
Een thuis met zout regenererende ionenwisselaar voert tijdens regeneratie spoelwater af. Daarvoor is een geschikte rioolaansluiting nodig met de juiste bescherming tegen terugstroming. Vitens en WMD wijzen beide op een zichtbare scheiding of airgap bij de rioolaansluiting.
De overloop van het zoutreservoir heeft een andere functie. Die is bedoeld voor een afwijkende situatie en werkt doorgaans zonder pompdruk. Daarom moet ook die route afzonderlijk worden beoordeeld.
Heb je bij de gekozen plek geen afvoer, lees dan wat een waterontharder zonder nabije afvoer werkelijk betekent voordat je voor een alternatief systeem kiest.
Niet iedere waterontharder heeft stroom nodig
Een elektrisch aangestuurd toestel heeft een passende voeding nodig. Hydraulisch aangestuurde modellen kunnen zonder stopcontact werken. Dat staat los van de vraag of een toestel zout, afvoer en onderhoud nodig heeft.
Laat vooraf weten wanneer er geen bruikbaar stopcontact bij de gekozen locatie aanwezig is. Een nieuwe elektrische voeding is iets anders dan de waterontharder aansluiten en kan extra werk of een andere vakman vragen.
Terugstroombeveiliging beschermt de drinkwaterinstallatie
Een ontharder mag behandeld water niet ongewenst terug het openbare drinkwaternet in laten stromen. Daarom is een passende terugstroombeveiliging nodig. Het benodigde type hangt af van het soort ontharder en de installatie.
WMD en Vitens noemen dit expliciet als onderdeel van een veilige installatie. Een bestaande beveiliging verwijderen omdat de kast anders te vol wordt, is geen goede oplossing.
Na het leidingwerk is de installatie nog niet klaar
Een goede monteur vult en spoelt het systeem gecontroleerd, stelt de relevante waarden in en controleert alle nieuwe koppelingen op lekkage. Daarna hoort ook gecontroleerd te worden of het water daadwerkelijk de gewenste hardheid heeft.
Vraag welke inkomende hardheid is gebruikt voor de instelling en welke resthardheid is gekozen. Lees eventueel vooraf wat resthardheid betekent, zodat je begrijpt wat er wordt ingesteld.
Dit is ook het moment waarop kleine fouten worden gevonden. Een druppelende koppeling, verkeerde bypassstand of foutieve IN/OUT-aansluiting wil je ontdekken terwijl de monteur nog aanwezig is, niet 's avonds nadat iedereen weg is.
Blijf thuis voor de oplevering: dit wil je uitgelegd krijgen
De laatste tien minuten zijn minstens zo belangrijk als het leidingwerk. Laat de monteur samen met jou door de installatie lopen en wijs niet alleen naar de waterontharder, maar ook naar bypass, hoofdkraan, afvoer en eventuele lekbeveiliging.
Vraag uitleg over
- zout bijvullen en welk zout geschikt is;
- bypass gebruiken;
- vakantie- of afwezigheidsstand als het toestel die heeft;
- hoe je kunt controleren of het water zacht is;
- meldingen, service en onderhoud.
Controleer vóór vertrek
- of de koppelingen droog blijven;
- of kranen en toilet weer normaal werken;
- of watermeter en hoofdkraan bereikbaar zijn;
- of de ingestelde hardheid is gecontroleerd;
- of werkplek en looproute netjes zijn achtergelaten.
Controleer ook vooraf hoe de betaling geregeld is. Wordt direct na installatie gepind, zorg dan dat de betaalpas aanwezig is en het daglimiet hoog genoeg staat. Wordt er gefactureerd, dan is dat natuurlijk niet nodig. De opdrachtbevestiging van het installatiebedrijf is hierbij leidend.
Veelgestelde vragen
Moet ik tijdens de installatie thuis zijn?
Dat is sterk aan te raden. De monteur kan dan de gekozen plaats en leidingroute bevestigen, vragen stellen over verborgen leidingen of vloerverwarming en aan het einde de bediening en controles met je doornemen.
Gaat het water tijdens de installatie helemaal uit?
Voor het onderbreken van de hoofdleiding wordt de hoofdkraan tijdelijk gesloten en wordt het leidingwerk drukloos gemaakt. Hoe lang dat duurt verschilt per woning en installatie.
Wat als er water in mijn kruipruimte staat?
Laat de ruimte vóór de afspraak droogmaken als de monteur er moet werken. Een kruipruimte moet veilig, droog en toegankelijk zijn. Keert het water terug of is de situatie twijfelachtig, bespreek dit vooraf met het installatiebedrijf.
Moet ik mijn pinlimiet verhogen?
Alleen wanneer jouw installatiebedrijf direct na oplevering per pin laat betalen en het bedrag boven je huidige limiet ligt. Controleer de opdrachtbevestiging en pas de limiet zo nodig ruim vóór de afspraak aan.
Techniek eerst. Merk daarna.
Een goede installatie begint bij het juiste toestel en de juiste plek
De keuzehulp combineert lokale hardheid, watergebruik, piekgebruik en plaatsing. Zo voorkom je dat pas op de installatiedag blijkt dat toestel, afvoer of beschikbare ruimte niet logisch bij de woning passen.
Ontdek wat bij mijn woning past →